Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm tuyên truyền về Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Đất đai 2024 cho CLB DN IMRIC – IRLIE và người dân

(HNTTO) – Sáng ngày 07/04/2026, tại ĐBSCL: Số 1, đường Đoàn Thị Điểm, phường Dương Đông, TP. Phú Quốc, An Giang; Hà Nội: Bt01 – Galaxy 4 – KĐT Galaxy – phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội và đầu cầu phía Nam tại số 414, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Tại Đồng Nai (Tổ 1, Khu Văn Hải, Thị trấn Long Thành (cũ); Phòng giao dịch số 65, đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Hưng, TP.HCM – Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE…

Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư và tư vấn viên pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau: 

Thứ nhất: Có 6 trường hợp không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế

Tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc:

Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

Một số trường hợp vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó: Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 644 không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật Dân sự 2015.

Có 6 đối tượng không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế: Con chưa thành niên; Cha; Mẹ; Vợ; Chồng; Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Mức hưởng của người thừa kế không phụ thuộc di chúc

Tại Điều 644 của Bộ luật Dân sự 2015, những người không có tên trong di chúc vẫn sẽ được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản thừa kế được chia theo pháp luật. Tương tự, trường hợp người để lại di chúc chỉ cho họ hưởng di sản ít hơn 2/3 của một suất thừa kế theo pháp luật, thì những đối tượng này vẫn được hưởng bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật

Người thừa kế theo pháp luật được chia thành các hàng thừa kế: Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết; Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Căn cứ vào khoản 2, khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự, cụ thể: Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau; Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Trong đó, suất của một người thừa kế là phần di sản mà một người thừa kế ở các hàng thừa kế nêu trên được hưởng khi di sản của một người được chia theo pháp luật trong trường hợp: Không có di chúc, di chúc không hợp pháp; Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế; Người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc không được quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Do đó, để xác định suất của một người thừa kế theo pháp luật, phải biết được tổng giá trị di sản thừa kế mà một người để lại, số lượng người thừa kế được hưởng di sản thừa kế đó.

Lúc này, công thức tính suất của một người thừa kế theo pháp luật: Suất của một người thừa kế theo pháp luật = Tổng giá trị di sản thừa kế / số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp

Tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; Con thành niên mà không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản chia theo pháp luật một trong hai trường hợp: Những đối tượng trên không được người lập di chúc cho hưởng di sản; Những đối tượng trên chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất trong di chúc.

Căn cứ cách tính suất của một người thừa kế theo pháp luật đã nêu ở trên thì con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; Con thành niên mà không có khả năng lao động được hưởng di sản thừa kế như sau: Di sản được hưởng = 2/3 x (Tổng giá trị di sản thừa kế / số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp)

Tổng giá trị di sản thừa kế: Là phần giá trị di sản thừa kế còn lại sau khi đã thanh toán các khoản chi phí liên quan đến thừa kế theo thứ tự nêu tại Điều 658 Bộ luật Dân sự: Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng; Tiền cấp dưỡng còn thiếu; Chi phí cho việc bảo quản di sản; Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ; Tiền công lao động; Tiền bồi thường thiệt hại; Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước; Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân; Tiền phạt; Các chi phí khác.

Số người hưởng di sản thừa kế hợp pháp: Người thừa kế trong cùng hàng thừa kế thứ nhất hoặc hàng thừa kế thứ hai hoặc hàng thừa kế thứ ba (trừ người từ chối nhận di sản thừa kế và người không được quyền hưởng di sản căn cứ vào khoản 2 Điều 644 Bộ luật Dân sự) nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Thứ hai: Sai thông tin trên sổ đỏ có phải đính chính ngay không?

Khi người dân phát hiện sai thông tin trên sổ đỏ cần phải làm gì?

Có thể hiểu, sai thông tin trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) là tình huống không hiếm gặp. Trong quá trình sử dụng đất hoặc thực hiện các giao dịch như mua bán, tặng cho, thế chấp…, nhiều người dân mới phát hiện thông tin trên sổ đỏ không chính xác, như sai họ tên, năm sinh, diện tích, số thửa hoặc thông tin về tài sản gắn liền với đất.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 152 Luật Đất đai 2024, khi phát hiện sai sót trên Giấy chứng nhận đã cấp, cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm thực hiện việc đính chính. Theo đó, việc đính chính được hiểu là sửa lại những nội dung ghi sai trên giấy chứng nhận đã cấp.

Điển hình, trong trường hợp thông tin về người sử dụng đất hoặc thông tin về thửa đất, tài sản gắn liền với đất có sai sót so với hồ sơ đăng ký đất đai hoặc các giấy tờ có giá trị pháp lý, cơ quan đăng ký đất đai có trách nhiệm thực hiện thủ tục đính chính…

Khuyến nghị, người dân có thể nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai, chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai, bộ phận một cửa của UBND cấp tỉnh hoặc cấp xã, hoặc nộp trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Hồ sơ đính chính sổ đỏ gồm những giấy tờ gì?

Căn cứ vào khoản 2 Điều 45 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, hồ sơ cơ bản để thực hiện thủ tục đính chính thông tin trên Giấy chứng nhận: Đơn đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất (Mẫu số 11/ĐK); Bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp; Giấy tờ chứng minh sai sót thông tin so với hồ sơ tại thời điểm đề nghị đính chính; Trường hợp thực hiện thông qua người đại diện thì phải có văn bản ủy quyền theo quy định của pháp luật dân sự.

Qua tham chiếu Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thời hạn giải quyết thủ tục đính chính Giấy chứng nhận không quá 8 ngày làm việc. Thế nhưng, trong thời gian chờ giải quyết, do người dân phải nộp bản gốc Giấy chứng nhận cho cơ quan có thẩm quyền nên không thể thực hiện các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất.

Mặc dù vậy, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tính chất sai sót để quyết định xử lý bằng cách đính chính hay thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp.

Cụ thể, việc đính chính được áp dụng khi: Sai thông tin của người được cấp giấy chứng nhận so với hồ sơ tại thời điểm cấp; Sai thông tin về thửa đất hoặc tài sản gắn liền với đất so với hồ sơ đăng ký đất đai đã được xác nhận.

Căn cứ vào điểm d khoản 2 Điều 152 Luật Đất đai 2024, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phải thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong trường hợp giấy chứng nhận được cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, sai diện tích, sai mục đích sử dụng đất hoặc không đủ điều kiện được cấp.

Có thể thấy, một tình huống khá phổ biến là sau khi đo đạc lại thực tế, diện tích thửa đất có sự chênh lệch so với diện tích ghi trên sổ đỏ. Nhiều người cho rằng chỉ cần làm thủ tục đính chính là đủ. Nếu việc sai lệch diện tích xuất phát từ việc cấp giấy chứng nhận không đúng quy định thì cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp, thay vì chỉ đính chính thông tin.Vì vậy, khi phát hiện sai sót trên sổ đỏ, người sử dụng đất nên sớm thực hiện thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và xử lý, tránh ảnh hưởng đến việc thực hiện các quyền liên quan đến đất đai.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 152 Luật Đất đai 2024, cơ quan có thẩm quyền thực hiện đính chính khi: Có sai sót thông tin của người được cấp giấy chứng nhận; Có sai sót thông tin về thửa đất, tài sản gắn liền với đất so với hồ sơ đăng ký đất đai đã được xác nhận.

Thời hạn giải quyết: Không quá 8 ngày làm việc theo quy định tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP.

Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…

Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn  (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…Đặc biệt, www.vietbao.vn.

Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…

Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…

Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật.

Viện trưởng Viện IMRIC, Luật gia Hồ Minh Sơn – Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm