Ông Sana Ur Rehman, Chuyên viên Phân tích thị trường cấp cao, EBC Financial Group
Dòng vốn ngoại, cải cách thể chế và mở rộng nguồn cung cổ phiếu chất lượng sẽ định hình giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng sau khi FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market), có hiệu lực từ tháng 9/2026.
Tuy nhiên, phản ứng của dòng vốn ngoại sau cột mốc này lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn kỳ vọng.
Thay vì đảo chiều mạnh mẽ, thị trường đang ghi nhận một giai đoạn chuyển tiếp – nơi các yếu tố cấu trúc, chiến lược phân bổ tài sản và lộ trình giải ngân đóng vai trò quyết định trong hành vi của nhà đầu tư.
Giải mã sự phân kỳ của dòng vốn ngoại
Kể từ sau thông báo nâng hạng ngày 8/4, khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng với tổng giá trị hơn 6.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa phản ánh đầy đủ bức tranh tổng thể. Đà bán ròng đang có dấu hiệu chậm lại, xen kẽ với nhiều phiên mua ròng, cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn tích luỹ ban đầu thay vì tiếp tục bị rút vốn mạnh.
Sự phân kỳ này phản ánh bối cảnh vĩ mô toàn cầu. Giá dầu neo cao, đồng USD mạnh lên và chênh lệch lãi suất duy trì ở mức cao đã khiến các quỹ đầu tư toàn cầu duy trì trạng thái phòng vệ, đặc biệt là các quỹ ETF thụ động.
Yếu tố tỷ giá tiếp tục là biến số quan trọng, khi nhà đầu tư USD vẫn cần quản trị rủi ro chuyển đổi lợi nhuận trong bối cảnh USD/VND biến động – bởi ổn định tỷ giá luôn là “bộ lọc rủi ro” đầu tiên trong phân bổ danh mục quốc tế.
Mặc dù vậy, một xu hướng tích cực đang dần hình thành: nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp đã bắt đầu giải ngân có chọn lọc, tập trung vào các cổ phiếu vốn hoá có thanh khoản cao, quản trị tốt và triển vọng lợi nhuận rõ ràng.
Hoạt động bán ròng chủ yếu tập trung ở một số cổ phiếu riêng lẻ, đặc biệt trong nhóm bất động sản và tập đoàn đa ngành, cho thấy đây là quá trình tái cơ cấu danh mục hơn là rút vốn trên diện rộng.
Bên cạnh đó, mức độ quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường Việt Nam hiện đang gia tăng. Theo Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam, khối ngoại đã mở mới 417 tài khoản trong tháng 3/2026 – gấp đôi tháng trước đó và là mức cao nhất kể từ giữa năm 2025. Điều này cho thấy dù biến động ngắn hạn còn hiện hữu, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn trong chiến lược phân bổ của các nhà đầu tư toàn cầu.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ghi nhận một giai đoạn chuyển tiếp. Ảnh: Hoàng Anh
Thời điểm đảo chiều: Khi nào dòng vốn ngoại sẽ quay trở lại?
Theo tính toán của nhóm nghiên cứu từ EBC Financial Group, dòng vốn ngoại có khả năng đảo chiều rõ nét hơn từ nửa cuối năm 2026, theo đúng chu kỳ giải ngân của cả dòng vốn thụ động và chủ động.
Dòng vốn ETF thụ động gắn với các chỉ số FTSE Emerging Market được ước tính khoảng 1 – 1,5 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ không đổ vào thị trường ngay lập tức mà được phân bổ theo lộ trình từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, với các tỷ lệ lần lượt 10%, 20%, 35%, 35%. Đây là một quá trình giải ngân có lộ trình thay vì tạo ra một cú hích thanh khoản trong ngắn hạn.
Quan trọng hơn, các quỹ đầu tư chủ động – vốn có xu hướng đi trước các sự kiện nâng hạng từ 6 – 9 tháng, sẽ đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn giai đoạn đầu. Tuy nhiên, đặc điểm của chu kỳ hiện tại là mức độ chọn lọc cao hơn do các yếu tố như rủi ro tỷ giá, giới hạn sở hữu nước ngoài và sự khác biệt về mức độ minh bạch giữa các doanh nghiệp.
Giai đoạn hiện tại không nên được nhìn nhận như sự rút lui của nhà đầu tư nước ngoài, mà là một quá trình tái định vị danh mục, chuyển dịch từ dòng tiền ngắn hạn mang tính đầu cơ, chạy theo xu hướng thị trường sang dòng vốn dựa trên niềm tin dài hạn. Các quỹ chủ động đang bắt đầu giải ngân, nhưng với cách tiếp cận thận trọng và tiêu chuẩn lựa chọn cao hơn đáng kể so với các chu kỳ trước.
Trong giai đoạn đầu, dòng vốn nhiều khả năng sẽ tập trung vào các cổ phiếu blue-chip ngành tài chính và doanh nghiệp đầu ngành, do đây là nhóm vừa đại diện cho thị trường, vừa đáp ứng tiêu chí thanh khoản và khả năng hấp thụ vốn lớn của cả quỹ chủ động và thụ động.
Ý nghĩa của nâng hạng: Tái định vị thị trường vốn Việt Nam
Việc nâng hạng không chỉ đơn thuần là thay đổi phân loại, mà còn mở ra cánh cửa tiếp cận hệ sinh thái nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Tác động quan trọng nhất của quá trình này là thay đổi cách thị trường Việt Nam được định giá và phân bổ trong danh mục đầu tư quốc tế.
Sự gia tăng của dòng vốn tổ chức được kỳ vọng sẽ giúp thị trường vận hành ổn định hơn, giảm bớt biến động từ dòng tiền của các nhà đầu tư cá nhân, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin. Đồng thời, việc nâng hạng cũng tạo tiền đề để Việt Nam tiến gần hơn tới danh sách theo dõi của MSCI trong tương lai.
Không chỉ dừng lại ở thị trường cổ phiếu, sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế cũng đang mở rộng sang thị trường trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu chính phủ. Xu hướng này gắn liền với kỳ vọng nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư (investment grade). Hiện Việt Nam đang được xếp hạng BB+, tiệm cận ngưỡng đầu tư, và nếu được nâng lên mức BBB, đây sẽ là một cột mốc quan trọng giúp mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn toàn cầu như quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các danh mục đầu tư theo chuẩn investment grade.
Đồng thời, việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm có thể giúp giảm chi phí huy động vốn khoảng 100 – 150 điểm cơ bản (tương đương 1 – 1,5%), qua đó giảm áp lực tài chính cho cả chính phủ và doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường quốc tế.
Về định giá, thị trường Việt Nam vẫn đang duy trì lợi thế cạnh tranh rõ rệt. VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 12 – 13 lần, thấp hơn đáng kể so với các thị trường trong khu vực, trong khi vẫn giữ được nền tảng tăng trưởng mạnh với GDI quý I/2026 đạt 7,83% và lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết được dự báo tăng trưởng 16 – 20%.
Sau nâng hạng, câu chuyện thị trường sẽ chuyển sang yếu tố chất lượng. Dòng vốn quốc tế sẽ tập trung vào những doanh nghiệp đáp ứng chuẩn mực toàn cầu về quản trị, minh bạch và khả năng tăng trưởng bền vững, thay vì các cổ phiếu chỉ tăng nhờ yếu tố tâm lý hoặc sự kiện.
Những yếu tố quyết định dòng vốn ngoại trong tương lai
Dù nâng hạng là bước đi quan trọng, việc duy trì và mở rộng dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết các điểm nghẽn mang tính cấu trúc của thị trường.
Trước hết là việc mở rộng nguồn cung cổ phiếu chất lượng thông qua đẩy nhanh IPO và thoái vốn nhà nước, qua đó tăng tỷ lệ free-float và độ sâu thị trường. Đây là điều kiện tiên quyết để hấp thụ dòng vốn lớn mà không làm mất cân đối thị trường.
Bên cạnh đó, hạ tầng thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện. Việc triển khai hệ thống KRX được kỳ vọng sẽ nâng cao thanh khoản và tạo nền tảng cho các sản phẩm mới như giao dịch trong ngày (T+0) và bán khống trong tương lai.
Một yếu tố quan trọng khác là giải quyết vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài. Các chính sách mới như Nghị quyết 79 được kỳ vọng sẽ mở rộng dư địa cho nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt tại các ngành không nhạy cảm.
Ngoài ra, các công cụ như chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyền (NVDR) có thể giúp tháo gỡ các rào cản tiếp cận và tăng thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Song song với đó, việc tiếp tục loại bỏ các rào cản vận hành như yêu cầu ký quỹ trước sẽ giúp cải thiện đáng kể khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế.
Dù triển vọng tích cực, một số yếu tố rủi ro vẫn có thể ảnh hưởng đến tiến độ quay trở lại của dòng vốn ngoại. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể duy trì biến động giá năng lượng và tỷ giá, từ đó ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn.
Chính sách tiền tệ của Mỹ cũng là biến số quan trọng. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, dòng vốn có thể tiếp tục ưu tiên các tài sản định danh USD. Ngược lại, nếu có các đợt cắt giảm lãi suất, dòng vốn có thể quay trở lại các thị trường mới nổi mạnh mẽ hơn.
Ở trong nước, việc duy trì ổn định vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận và tiến độ cải cách thể chế sẽ là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Việc nâng hạng của Việt Nam đánh dấu khởi đầu của một chu kỳ tái định giá mang tính cấu trúc. Giai đoạn hiện tại phản ánh quá trình tái cân bằng dòng vốn toàn cầu – nơi biến động ngắn hạn song hành với tích luỹ dài hạn.
Khi dòng vốn ngoại chuyển từ trạng thái chờ đợi sang giải ngân thực chất, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ từng bước tiến tới một giai đoạn phát triển mới – nơi chất lượng, quy mô và khả năng thực thi chính sách sẽ là yếu tố quyết định để thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế.
https://theleader.vn/khi-nao-dong-von-ngoai-se-quay-tro-lai-chung-khoan-viet-nam-d45635.html
